Herkenning
Het vetje is een klein, slank karpervisje van 5 tot 8 cm lang. Het lichaam is zijdelings afgeplat met relatief grote schubben die los zitten en gemakkelijk loslaten — vandaar de naam "vetje" (de schubben voelen vettig aan). De kleur is zilverachtig met een kenmerkende blauwe lengtestreep langs de flank, vooral zichtbaar bij jong exemplaren. De bek is naar boven gericht (bovenstander), aangepast aan foerageren aan het wateroppervlak. Het vetje is kleiner en slanker dan de blankvoorn, en mist de rode vinnen.
Gedrag & leefwijze
Het vetje leeft in kleine scholen in stilstaand of langzaam stromend water met rijke onderwatervegetatie. Het foerageert vooral aan het wateroppervlak op kleine insecten, algen en zoöplankton. Bijzonder is het paaigedrag: het vrouwtje wikkelt snoertjes eitjes in spiralen rond plantenstengels, en het mannetje bewaakt deze actief. De soort prefereert warm, helder water met een modderige bodem en veel begroeiing. Het vetje is gevoelig voor watervervuiling en verdwijnt snel uit verstoorde wateren.
In Nederland
Het vetje is een beschermde vissoort onder de Europese Habitatrichtlijn (Bijlage II). In Nederland komt het verspreid voor in vijvers, poldersloten, sierwateren en kleine plassen, maar de populaties staan onder druk door habitatverlies en watervervuiling. De soort is een indicator voor wateren met goede ecologische kwaliteit. Het vetje heeft geen betekenis voor de sportvisserij — het is te klein om te vangen en te waardevol om te verstoren. Bescherming van de ondiepe, begroeide wateren waar het vetje leeft komt het hele ecosysteem ten goede.
Wat onze modellen laten zien over Vetje
Hieronder staat wat onze modellen in de data zien. Het zijn verbanden: waar het één voorkomt, komt het ander vaker voor. Dat is geen oorzaak. Elk model beantwoordt één vraag en mag niet meer zeggen dan het gemeten heeft. Het label bij de kop zegt welke vraag — en hoe zeker het antwoord is.
Waar deze soort leeft Groep, geen volgorde Sterk model
Rietvoorn (Scardinius erythrophthalmus)De bovenste namen liggen te dicht bij elkaar voor een volgorde, maar het gezelschap is eenduidig: rietvoorn, zeelt, bittervoorn, snoek, riviergrondel, modderkruipers, voorn, kolblei en brasem. Langs de kant staan grote egelskop (Typhaceae), veenwortel en waterzuring (Polygonaceae).
Dat is klein, ondiep, dichtbegroeid water. FishBase zet het vetje in oude rivierarmen en wateren die alleen bij hoogwater met de rivier in verbinding staan, plus vijvers, ondiepe poelen en kleiputten — en zegt dat je hem daar tussen de waterplanten vindt.
Het vetje, de bittervoorn en de kleine modderkruiper staan alle drie in elkaars lijst. Dat is geen toeval: het zijn drie kleine vissen van hetzelfde soort water.
Waar er veel van zitten Groep, geen volgorde Zwak model
Amerikaanse rivierkreeften (Cambaridae)Dit model is zwak. Bij veel vetje horen Amerikaanse rivierkreeften (Cambaridae), kokerjuffers uit de familie Limnephilidae — die hun huisje in stil water bouwen — en smalle waterpest (Hydrocharitaceae).
Minder vetje tellen we bij sponsvliegen (Sisyridae), bij de grauwe wilg (Salicaceae) en bij de weidebeekjuffer (Calopterygidae). Die laatste is een juffer van stromend water, en dat past: het vetje is juist een vis van stilstaand water.
