Rivierdonderpad

Herkenning

De rivierdonderpad is een kleine, gedrongen bodemvis van 8 tot 15 cm met een opvallend brede, afgeplatte kop die bijna een derde van het lichaam uitmaakt. Het lichaam is naar achteren taps toelopend en schubbloos — de huid voelt glad en slijmerig aan. De kleur is bruin tot grijsbruin met donkere marmeringen die uitstekende camouflage bieden op stenen en grind. De borstvinnen zijn groot en waaiervormig, aangepast om zich op de bodem te verankeren in stroming. De soort heeft twee rugvinnen en een grote, ronde bek. Niet te verwarren met grondels, die zichtbaar geschubde lichamen hebben.

Gedrag & leefwijze

De rivierdonderpad is een territoriale bodemvis die leeft onder stenen, tussen stortstenen en in spleten van harde oeverbescherming. Overdag zit hij roerloos verscholen; pas in de schemering wordt hij actief. Hij jaagt op kleine ongewervelden: vlokreeftjes, muggenlarven en waterpissebedden. De soort is sterk gebonden aan hard substraat — stenen, grind, stortsteen — en ontbreekt op zachte, modderige bodems. In het voorjaar bewaakt het mannetje een nestholte onder een steen waar het vrouwtje de eitjes tegen het plafond heeft geplakt.

In Nederland

De rivierdonderpad is beschermd onder de Europese Habitatrichtlijn (Bijlage II). In Nederland komt hij voor in de grote rivieren (Rijn, Maas, IJssel), hun nevengeulen, en in kanalen en beken met hard substraat. De soort profiteert van oeverbescherming met stortsteen langs rivieren en kanalen — ironisch genoeg biedt deze menselijke ingreep uitstekend habitat. Populaties staan echter onder druk door watervervuiling en concurrentie met invasieve grondels (zwartbekgrondel, marmergrondel) die dezelfde schuilplaatsen bezetten. De donderpad heeft geen betekenis voor de sportvisserij.