Herkenning
De marmergrondel is de kleinste van de drie Ponto-Kaspische grondels in Nederland, met een lengte van 8 tot 12 cm. Het lichaam is slank en lichtbruin met een karakteristiek gemarmerd patroon van donkere vlekken — vandaar de naam. Het meest onderscheidende kenmerk zijn de buisvormig verlengde neusgaten die als kleine tentakels boven de bovenlip uitsteken. De kop is relatief klein en afgerond. Zoals alle grondels heeft hij vergroeide buikvinnen die een zuignap vormen. Het verschil met de andere grondels: de marmergrondel is kleiner, slanker en heeft de opvallende buisneusgaten.
Gedrag & leefwijze
De marmergrondel is een bodemvis die leeft tussen stenen, stortsteen en oevervegetatie in zowel stromend als stilstaand water. Hij voedt zich met kleine ongewervelden: wormen, muggenlarven, vlokreeftjes en slakken. De soort is minder aan hard substraat gebonden dan de zwartbekgrondel en wordt ook in zachter habitat aangetroffen — overgangsgebieden tussen rivier en polder. In de paaitijd plakt het vrouwtje eitjes onder stenen, die door het mannetje worden bewaakt. De marmergrondel is oorspronkelijk afkomstig uit de benedenlopen van rivieren rond de Zwarte Zee.
In Nederland
De marmergrondel is de derde Ponto-Kaspische grondelsoort in Nederland, naast de zwartbekgrondel en de Pontische stroomgrondel. Hij is rond 2002 voor het eerst waargenomen en komt voor in de grote rivieren en hun vertakkingen. Hij zit ook in meren die met de rivieren in verbinding staan: in het Zwarte Meer bij Kampen werd hij al in 2008 gevangen. Van de drie invasieve grondels is de marmergrondel de minst talrijke en de minst agressieve. De impact op inheemse bodemvissen is waarschijnlijk kleiner dan die van de zwartbekgrondel, maar de soort bezet wel dezelfde schuilplaatsen als de beschermde rivierdonderpad.
Wat onze modellen laten zien over Marmergrondel
Hieronder staat wat onze modellen in de data zien. Het zijn verbanden: waar het één voorkomt, komt het ander vaker voor. Dat is geen oorzaak. Elk model beantwoordt één vraag en mag niet meer zeggen dan het gemeten heeft. Het label bij de kop zegt welke vraag — en hoe zeker het antwoord is.
Waar deze soort leeft Groep, geen volgorde Sterk model
Kleine modderkruiper (Cobitis taenia)Deze grondel valt uit de toon, en dat is het interessante eraan. De andere grondels horen bij de grote rivieren; deze lijst beschrijft klein, stil, begroeid water.
In het gezelschap staan modderkruipers, de alver, de bittervoorn, de driedoornige stekelbaars, de zeelt, de snoek en de rietvoorn. Alleen de zwartbekgrondel herinnert nog aan de rivier. Ook zware metalen tellen mee.
Eén waarschuwing bij deze pagina. Wij hebben twéé marmergrondels in onze gegevens — Proterorhinus semilunaris en Proterorhinus marmoratus — en in het Nederlands, Engels en Duits heten ze allebei hetzelfde. Op andere soortpagina's worden die twee kolommen bij elkaar opgeteld onder één naam. Dat is een gebrek van onze naamgeving, niet van de vis.
Waar er veel van zitten Sterk model
Kokerjuffers (Molannidae)Waar meer kokerjuffers uit de familie Molannidae zitten, tellen we meer marmergrondel. Datzelfde geldt voor grote eendagsvliegen (Ephemeridae), die zich in de bodem ingraven, en voor gele lis (Iridaceae).
Minder marmergrondel tellen we waar de waterpissebed (Asellidae) zit, bij schrijvertjes (Gyrinidae), bij de waterspin (Dictynidae) en bij houtpantserjuffers (Lestidae).
