Kleine modderkruiper

Herkenning

De kleine modderkruiper is een slanke, langwerpige bodemvis van 6 tot 10 cm lang. Het lichaam is zijdelings licht afgeplat met een rij opvallende donkere vlekken langs de flank. Kenmerkend is de kleine, uitklapbare stekel onder elk oog — een verdedigingsmechanisme dat uniek is voor de modderkruiperfamilie. Rond de bek zitten zes korte bekdraden (drie paar). De kleur is lichtbruin tot zandkleurig met donkere marmeringen. Het verschil met het bermpje: de modderkruiper is platter, heeft de oogstekel, en heeft regelmatigere vlekken langs de zijlijn.

Gedrag & leefwijze

De kleine modderkruiper leeft ingegraven in zandig of modderig bodemsubstraat — alleen de kop steekt boven het sediment uit. Overdag is hij vrijwel onzichtbaar; pas in de schemering komt hij tevoorschijn om te foerageren op kleine wormen, muggenlarven en organisch materiaal in de bodem. De soort prefereert stilstaand of langzaam stromend water met een zachte bodem en rijke waterplantenbegroeiing. Bij verstoring graaft hij zich razendsnel in. De paai vindt plaats in mei-juni, waarbij eitjes op waterplanten worden afgezet.

In Nederland

De kleine modderkruiper is beschermd onder de Europese Habitatrichtlijn (Bijlage II) en de Wet natuurbescherming. In Nederland komt hij verspreid voor in sloten, polderwateren, vijvers en langzaam stromende beken, vooral in laagveengebieden en rivierkleilandschappen. De soort is een indicator voor wateren met een natuurlijke, onverstoorde bodem en rijke onderwatervegetatie. Populaties staan onder druk door baggerwerkzaamheden, oeververharding en watervervuiling. De kleine modderkruiper heeft geen betekenis voor de sportvisserij en is te klein en te zeldzaam om te verstoren.