Herkenning
De doornhaai is een slanke haai die doorgaans rond de meter meet en uitzonderlijk twee meter haalt. De rug is leigrijs met een zweem paars-roze over de flank, overgaand in een witte buik, met een losse strooiing kleine witte vlekken over de bovenkant. Twee kenmerken maken hem onmiskenbaar: vóór elke rugvin staat een korte, scherpe stekel, en tussen de tweede rugvin en de staart ontbreekt de aarsvin volledig. Het oog is groot, rond en vrijwel geheel zwart, met slechts een dunne lichte rand.
Gedrag & leefwijze
Doornhaaien leven in scholen die soms uit honderden dieren bestaan en zich vaak op leeftijd en geslacht sorteren. Ze jagen door de waterkolom en vlak boven de bodem op haring, sprot, zandspiering, inktvis en kreeftachtigen. De soort is een uiterste van traag leven: hij wordt pas na ruim tien jaar volwassen, kan enkele decennia oud worden en draagt zijn jongen bijna twee jaar — achttien tot vierentwintig maanden, een van de langste draagtijden van alle haaien en roggen. Daardoor herstelt een aangetaste populatie extreem langzaam.
In Nederland
Op de Rode Lijst van de IUCN staat de doornhaai wereldwijd als kwetsbaar; het noordoost-Atlantische bestand wordt inmiddels als herstellend beoordeeld. Hij was ooit talrijk in de Noordzee en is door bevissing sterk teruggelopen; tegenwoordig is hij bij ons een stuk schaarser. Het aanlandverbod in EU-wateren, dat sinds 2011 gold, is in januari 2023 opgeheven nadat het bestand zich herstelde. Sindsdien geldt een maximummaat van 100 cm: grotere dieren — vooral volwassen vrouwtjes — moeten worden teruggezet. VisScanner houdt de voorzichtige lijn aan en behandelt de soort als terugzetsoort. Pas op de rugstekels bij het onthaken en zet de vis snel terug.
