Kabeljauw

Herkenning

De kabeljauw is een forse, krachtige vis die tot 200 cm kan worden, hoewel de meeste vangsten tussen 30 en 60 cm liggen. Het lichaam is gespierd en torpedovormig met drie rugvinnen en twee aarsvinnen — kenmerkend voor de kabeljauwfamilie (Gadidae). De kleur varieert van groenbruin tot grijsbruin met donkere vlekken op de flanken. Het meest opvallende kenmerk is de stevige kinbartel aan de onderkant van de kin. De zijlijn is licht gekleurd en maakt een opvallende bocht ter hoogte van de borstvinnen. De bek is groot met de bovenkaak die voorbij de onderkaak uitsteekt.

Gedrag & leefwijze

De kabeljauw is een alleseter en opportunist die bij de bodem leeft maar ook in de waterkolom jaagt. Hij voedt zich met krabben, garnalen, wormen, schelpdieren en vis — van sprot en haring tot kleine platvissen. Volwassen kabeljauw is een actieve predator die in scholen trekt. De soort leeft in de koude wateren van de Noordzee op dieptes van 20 tot 200 meter, met een voorkeur voor watertemperaturen onder 12°C. De kabeljauw paait in het vroege voorjaar (februari–april) in dieper water, waarna de larven met de stroming naar kustwateren drijven.

Vistechnieken

Kabeljauw is een van de meest begeerde doelvissen voor zeehengelaars. Vanaf een boot is pilken de klassieke methode — een zware metalen pilker die bij de bodem op en neer wordt bewogen. Vanuit havens, pieren en strandhoofden is een bodemtuig met een paternoster effectief. Als aas werken reepjes makreel, garnaal, zeepier en zager uitstekend. Kabeljauw is een gulzige eter die het aas zonder aarzeling pakt. De beste perioden zijn de herfst en winter (oktober–maart), wanneer kabeljauw dichter onder de kust komt. Een stevige zeehengel is aan te raden — grotere exemplaren vechten krachtig.

In Nederland

De kabeljauw is een iconische Noordzeevis met eeuwenlange culturele en economische betekenis. De commerciële bestanden in de Noordzee staan echter al decennia onder druk door overbevissing en stijgende zeewatertemperaturen — kabeljauw is een koudwatersoort die naar het noorden opschuift. Voor de sportvisserij is kabeljauw nog steeds te vangen vanaf de kust en vanaf boten op de Noordzee, vooral in de wintermaanden. Er gelden vangstlimieten vanuit de EU voor de recreatieve visserij. De teruggang van de kabeljauw is een van de meest besproken visserijkwesties in Europa.