Kwabaal

Herkenning

De kwabaal is de enige zoetwatervertegenwoordiger van de kabeljauwfamilie. Het langgerekte, slanke lichaam is bedekt met kleine schubben en een dikke slijmlaag. Kenmerkend is de enkele kinbaard aan de onderkaak — net als bij kabeljauw. De kleur varieert van donkerbruin tot olijfgroen met een lichtere, gemarmerde tekening. De twee rugvinnen (een korte voorste en een lange achterste) en de lange anaalvin zijn typisch. Kan tot 60 cm worden, maar exemplaren boven 40 cm zijn in Nederland zeldzaam.

Gedrag & leefwijze

De kwabaal is een echte wintervis: het meest actief bij watertemperaturen tussen 1 en 4°C, wanneer vrijwel alle andere vissen inactief zijn. De paai vindt plaats midden in de winter (december-maart) — uniek onder Nederlandse zoetwatervissen. Overdag verschuilt de kwabaal zich onder stenen, boomwortels en in holtes. 's Nachts jaagt hij op kleine vis, kreeftachtigen en insectenlarven via de uitzonderlijk goed ontwikkelde tastzin van de kinbaard.

Vistechnieken

Kwabaalvissen is wintervissen bij uitstek. De beste kansen zijn in de koude maanden, bij voorkeur 's nachts:

• Dode aasvis op de bodem: Kleine visjes of visstrookjes op een enkele haak, gepresenteerd op stenige of grindrijke bodem nabij oevers met structuur.
• Wormen: Dauwwormen op de bodem werken goed, zeker in combinatie met een grondloodsysteem.
• Locatie: Zoek stenen oevers, brugpijlers en plekken met harde bodem. De kwabaal mijdt modderige bodems.

De beet is vaak subtiel — de kwabaal neemt het aas rustig op. Gebruik fijne hengels en blijf alert op kleine tikken.

In Nederland

De kwabaal was ooit algemeen in de grote rivieren en het IJsselmeergebied, maar is in de 20e eeuw sterk achteruitgegaan door watervervuiling, kanalisering en het verdwijnen van geschikte paaigronden. De soort is nu zeer zeldzaam en beschermd. Recente waarnemingen komen vooral uit de IJssel, Waal en Maas. Er lopen herintroductieprogramma's om de kwabaal terug te brengen. In onze database zijn 368 waarnemingen geregistreerd, met de oudste uit de 19e eeuw.