Karper

De karper is de grote, sterke vis van vijvers, plassen, kanalen en rivieren. Karper vissen is in Nederland een van de populairste vormen van sportvissen: met geduld, en meestal met aas op de bodem. Op deze pagina lees je hoe je een karper herkent, waar hij zit, hoe je hem vangt en welke regels gelden. Ook lees je hoe groot een karper kan worden. Onderaan zie je wat onze modellen in de gegevens vonden.

Herkenning

Vier baarddraden en een bek die hij naar voren kan schuiven

Een karper heeft een stevig lijf met grote schubben en één lange rugvin. De voorste straal van die rugvin is hard en getand (Sportvisunie). Een wilde karper is bruingroen op de rug en goudgeel op de buik. De vinnen aan de onderkant hebben een rode tint (FAO). Jonge karpers hebben vaak een donkere vlek bij de staart (RAVON).

Het beste herkenningspunt zit bij de bek. Een karper heeft vier baarddraden: twee korte op de bovenlip en twee langere in de mondhoeken (RAVON). Zijn bek kan hij ver naar voren schuiven, als een buisje (Kennisdocument karper). Tanden in zijn bek heeft hij niet (Wikipedia). Zijn voedsel vermaalt hij met stevige tanden achter in zijn keel, die op kiezen lijken (FishBase).

Schubkarper, spiegelkarper of naaktkarper?

Een spiegelkarper: grote, losse schubben op een gladde huid

Van nature heeft een karper overal schubben. Door kweek zijn er ook karpers met maar een paar schubben, of zonder schubben (RAVON). In Nederland kom je vier vormen tegen: de schubkarper, de spiegelkarper, de rijenkarper en de naaktkarper (Sportvisunie). De naaktkarper heet ook wel lederkarper (RAVON). Een rijenkarper heeft een rij grote schubben langs de zijlijn (Wikipedia). Het blijft allemaal dezelfde soort. Onder karpervissers is de spiegelkarper erg populair, om zijn bijzondere kleuren en schubbenpatroon (Sportvisunie).

De karpers die in de middeleeuwen naar Nederland kwamen en daarna verwilderden, heten wilde karper of boerenkarper (Deltares). Ze zijn slanker dan gekweekte karpers. Vroeger kwamen ze vooral voor in wat zoutere wateren, zo lijkt het, zoals in de Zaanstreek, bij Workum en in Zeeland (Sportvisserij Nederland). In onderzoek bleek een wilde karper veel moeilijker te vangen dan een kweekkarper. De kweekkarper schrok minder van onrust in en rond het water (Kennisdocument karper).

Is een koi een karper?

Een koi is een karper die om zijn kleuren is gekweekt: oranje, geel, wit of zwart (RAVON). Maar van welke karper? Dat is niet zeker. Mogelijk stammen koi af van een oostelijke karpersoort, Cyprinus rubrofuscus. Dat is een naaste verwant van onze karper. Of ze stammen af van kruisingen tussen die twee. Soms ontsnapt een koi uit een vijver en belandt hij in open water (IUCN).

Karper, kroeskarper, giebel of graskarper?

De kroeskarper: geen baarddraden en een bolle rugvin

Een paar vissen lijken op een karper. Kijk dan eerst naar de bek. Een karper heeft baarddraden; kroeskarper en giebel hebben ze niet (RAVON).

De kroeskarper heeft een bolle rugvin, de giebel een holle. Jonge kroeskarpers hebben net als jonge karpers vaak een donkere vlek bij de staart; jonge giebels niet (RAVON). Beide blijven veel kleiner dan een karper. Een giebel kan zo'n 45 centimeter lang worden, een kroeskarper 60 centimeter en een karper ongeveer 120 centimeter (Kennisdocument karper). Een goudvis in zijn natuurlijke kleur kun je niet van een giebel onderscheiden (RAVON).

Het kan nog lastiger: deze vissen kunnen onderling kruisen (Schiphouwer e.a.). Voor de kroeskarper is dat een bedreiging. Waar hij samen met karper leeft, kunnen de twee kruisen (RAVON), en de kroeskarper staat als kwetsbaar op de Nederlandse Rode Lijst (RAVON).

Een jonge zeelt lijkt soms op een jonge karper. Ook een zeelt heeft baarddraden: twee, en die zijn niet altijd goed te zien (RAVON). Maar een zeelt heeft piepkleine schubben en een korte rugvin (RAVON).

De graskarper heeft een slank lijf zoals een torpedo, en grote schubben met een zwarte rand. Baarddraden heeft hij niet. Graskarper wordt in Nederland sinds 1968 uitgezet om waterplanten te bestrijden. Hier plant hij zich niet voort (RAVON). Een graskarper moet je altijd terugzetten, net als een karper (Sportvisunie).

Leefwijze en paai

De karper houdt van warm water. Daarom leeft hij het liefst in ondiep water dat stilstaat of langzaam stroomt (Kennisdocument karper). Hij eet vooral insectenlarven, kleine kreeftachtigen, weekdieren en wormpjes (Sportvisunie), maar ook plantendelen (FishBase). Zijn voedsel zoekt hij vooral op de bodem. Met zijn uitschuifbare bek woelt hij de bodem om, op zoek naar waterdiertjes (RAVON). Hij zuigt ook insecten van het wateroppervlak. Het actiefst is de karper in de schemering, 's ochtends en 's avonds (FishBase).

In de zomer zwemt een karper bijna nooit alleen, maar in kleine groepjes. Hij kan dan per dag flinke afstanden afleggen (Kennisdocument karper). Karpers kunnen tientallen jaren oud worden: in de vakliteratuur staat een leeftijd tot 50 jaar (FishBase).

Een karper leert ook. Een karper die al eens aan de haak heeft gezeten, is daarna nog voorzichtiger en moeilijker te vangen. Vissers noemen dat hengeldressuur (Kennisdocument karper).

Paai: karpers aan de ondiepe rand van het meer, tussen gras en riet

Wanneer paait de karper?

Laat in het voorjaar. De paai begint pas als het water 15 tot 19 graden is, het liefst 18 tot 22 graden. In Nederland is dat meestal van half mei tot eind juni (Kennisdocument karper). Zijn de omstandigheden slecht, dan kan de paai uitlopen tot in augustus. Denk aan te weinig planten, of een lage of sterk wisselende waterstand (Deltares). De karpers trekken dan in groepjes naar ondiep water (Kennisdocument karper). Een vrouwtje paait met een paar mannetjes tussen dichte planten. De eitjes zijn plakkerig en blijven aan de planten hangen (FishBase). Vaak gebeurt dat vroeg in de ochtend. Na 3 tot 10 dagen komen de eitjes uit, afhankelijk van de temperatuur (Deltares).

Toch gaat de voortplanting in Nederland vaak mis. Het water is vaak te koud voor de jonge visjes (Sportvisunie), en veel ervan worden opgegeten (Kennisdocument karper). Het best lukt het in ondiep, warm water met veel planten en weinig roofvis, vooral als dat water een beetje zout is (Schiphouwer e.a.). Daarom wordt in Nederland al eeuwen karper gekweekt en uitgezet (Sportvisunie). Meer daarover lees je bij karper in Nederland.

Waar zit de karper?

Een azende karper: slib en belletjes verraden hem

Karper zwemt tegenwoordig in bijna heel Nederland (Sportvisunie): in vijvers en stadswater, in plassen en polderwater, en in kanalen, grote rivieren en meren. Hij houdt van warm, ondiep water dat stilstaat of langzaam stroomt (Kennisdocument karper), het liefst met een modderige bodem (FishBase).

Waar in dat water? Rietkragen zijn altijd goed, vooral als de stengels niet te dicht op elkaar staan. Onder overhangende takken en struiken liggen karpers ook graag. Bruggen zijn echte hotspots, zeker als het water wat kouder wordt. In de polder probeer je het bij de duikers, de buizen onder een dam of weg. Zandwinplassen zijn vaak lastig, maar vang je er een karper, dan is het meestal een grote (Sportvisunie).

Karpers verraden zich vaak. Let op bewegende rietstengels, wolkjes modder, bellen die opborrelen en karpers die aan het oppervlak verschijnen (Sportvisunie, Sportvisunie). Die bellen komen meestal niet uit de vis zelf. Het zijn gassen uit de modder. Ze komen vrij als een karper met zijn kop in de bodem woelt. Het beste zie je ze vroeg in de ochtend (Angling Times). Maar niet elke bel is een azende karper. Ook een vis die met zijn buik door de modder schuurt, kan bellen maken (VISblad).

Wees stil aan de waterkant. Karpers zijn van nature meestal erg schuw. Ze zwemmen weg bij elke vreemde beweging of elk geluid in en langs het water (Kennisdocument karper).

Hoe je karper op een groot water zoekt, lees je op onze pagina over het IJsselmeer. Wat onze modellen in karperwater zien, lees je onderaan deze pagina.

Karper vissen door het jaar

Let vooral op de temperatuur van het water. Een karper begint meestal pas te azen als het water 13 tot 14 graden is. Het meest eet hij bij 23 tot 28 graden. Onder de 8 graden stopt hij meestal met zoeken naar voedsel. Toch zijn er ook onder het ijs karpers gezien die voedsel zochten (Kennisdocument karper). Plotselinge afkoeling kan karpers minder actief maken. Blijft de temperatuur gelijk of wordt het water iets warmer, dan vang je vaak meer (Sportvisunie).

Voorjaar. Het water bovenin warmt het eerst op, en daar zit vaak ook meer zuurstof. Dat maakt de bovenste waterlaag aantrekkelijk voor karpers (Sportvisunie). Voer in het voorjaar niet te veel: te veel voer maakt de vis snel verzadigd. Begin met een klein handje en voer pas bij als er gegeten wordt (Sportvisunie).

De paai. Als het water ongeveer 18 graden wordt, begint de paai. Karpers zijn dan minder actief, maar een paar dagen ervoor en erna zijn ze juist extra hongerig (Sportvisunie). Zie je karpers paaien? Laat ze dan met rust en vis ergens anders. Paaien kost een karper veel kracht, en hij kan er schubben bij verliezen en vinnen bij scheuren (Angling Times).

Zomer. De karper is actief. Bij stil, warm weer zwemt hij vaak vlak onder het oppervlak (Kennisdocument karper). Tijd om aan de oppervlakte te vissen: lees Karper vissen aan de oppervlakte. Wordt het water erg warm, dan zit er minder zuurstof in en worden karpers minder actief (Sportvisunie). Wil je 's nachts vissen, lees dan eerst de regels voor nachtvissen.

Herfst. Het water koelt af en de karper trekt naar de diepere plekken, waar het water het langst warm blijft (Kennisdocument karper). In september kunnen karpers nog goed azen. Voer dan toch niet meteen veel: begin bescheiden (Sportvisunie).

Winter. De karpers liggen bij elkaar in dieper water en eten nog maar mondjesmaat (Kennisdocument karper). Toch kun je ook in de winter karper vangen. Voer dan heel weinig. Volgens karpervisser Remond van Dijk is een blikje mais of een schepje hennep meer dan genoeg. Je wilt de vis aan het voer laten wennen, maar niet verzadigen (VISblad). Zoek plekken die net iets warmer zijn. Een rietveld aan de zonkant kan een graad warmer zijn. Zulke plekken vinden karpers feilloos, zegt Van Dijk (Sportvisunie). Reken op weinig aanbeten. Karpervisser Henri Kellij vindt één vis per sessie in de winter vaak al mooi (Sportvisunie).

Vistechnieken en materiaal

De hair: het aas zit aan een eigen kort lijntje, niet aan de haak

Veel karpervissers vissen statisch: met aas op de bodem en een zelfhaaksysteem. De karper haakt zichzelf zodra hij het aas oppakt (Sportvisunie). Het aas zit daarbij niet aan de haak, maar aan een hair: een kort lusje lijn dat onder de haak uitsteekt. Laat tussen het aas en de haak ongeveer een vingerdikte ruimte. Zo blijft de haakpunt vrij en prikt die goed (Sportvisunie). De hair werd eind jaren zeventig in Engeland bedacht door de karpervissers Len Middleton en Kevin Maddocks (American Carp Society).

Het zware werpgewicht is deel van het systeem: door dat gewicht haakt de karper zichzelf. Gebruik een loodvrij werpgewicht van 80 tot 100 gram (Sportvisunie). En maak je montage visveilig. Breekt je lijn, dan moet de karper in elk geval het werpgewicht kwijtraken (Sportvisunie).

Welk aas? Het populairste aas is de boilie: een gekookt deegballetje, in veel kleuren en smaken. Maar ook mais werkt goed, uit blik of gekookte kippenmais (Sportvisunie). Tijgernoten hebben een groot voordeel: van alle zaden en noten laat witvis ze het best liggen (Sportvisunie). Bereid ze wel goed: week ze minstens 12 uur en kook ze daarna ongeveer een half uur (Sportvisunie). Een droge noot kan in de maag van een karper opzwellen. Dat is volgens de hengelsportfabrikant Korda een van de redenen dat sommige wateren tijgernoten verbieden. Goed bereid geven ze volgens Korda geen problemen (Korda). Toch zijn ze op sommige wateren helemaal verboden (CarpFarm Lake).

Met de method feeder. Dat is een platte korf waar je voer omheen drukt. Je haakaas ligt midden in dat hoopje voer. Door de korte onderlijn en het gewicht van de korf haakt de karper zich meestal zelf (Angling Times). Gebruik een korf van 15 tot 30 gram en een onderlijn van 5 tot 10 centimeter (Sportvisunie). Met een method feeder kun je vrij licht op karper vissen (VISblad).

Materiaal. Voor statisch vissen gebruik je een karperhengel van 3,30 tot 3,60 meter, met een testcurve van 2 tot 3 lb. De testcurve zegt hoe stug een hengel is. Neem een molen uit de 4000- tot 8000-serie. Spoel er nylon op van 0,25 tot 0,35 millimeter dik, of gevlochten lijn van 0,18 tot 0,25 millimeter. Vis je dicht bij obstakels, vis dan zwaarder (Sportvisunie). Een schepnet, een onthaakmat en een weegzak horen er altijd bij (Sportvisunie).

Karper vissen met de pen

Goed afgesteld: alleen de top van de pen steekt boven water

Penvissen is actief karpervissen. Je trekt van stek naar stek, dus neem weinig spullen mee (Sportvisunie). En je ziet de aanbeet gebeuren: de pen trilt en schuift weg (Sportvisunie). Penvissen werkt vaak goed op kleinere wateren: sloten, singels, polderwater en water in de stad of in een park. Daar zit vaak veel karper, en zo'n water is meestal dicht bij huis (Sportvisunie). Een voorbeeld zijn de sloten en vaartjes van de Haarlemmermeerpolder, rond Hoofddorp en Schiphol. Daar zit volgens de Sportvisunie veel karper, en de meeste staan in de VISpas (Sportvisunie).

VISparel Surhuisterveen: het bord en de vissteiger. Foto: Sportvisserij Fryslân

Een VISparel. Een goede plek om te beginnen is een VISparel. Dat is een vijver in de stad of in het dorp. Verenigingen en federaties hebben die geschikt gemaakt om te vissen, vaak samen met de gemeente. Het idee is een plek dicht bij huis, met vissteigers en genoeg vis om ook echt iets te vangen. VISparels zijn vooral bedoeld om jonge vissers aan het vissen te krijgen (Sportvisunie). In Surhuisterveen openden de vereniging, de gemeente en de federatie de VISparel in 2021 samen. Ze zetten er het VISparelbord neer dat op de foto staat, en er zijn dat jaar schub- en spiegelkarpers uitgezet (Sportvisserij Fryslân). Op sommige VISparels vis je loodvrij (Gezamenlijke Lijst). En met de VISpas gaat ook hier elke karper terug (VISpas-voorwaarden).

Vis dicht tegen een rietkraag aan, of tegen een veld met waterplanten zoals waterlelies of lisdodde. Langs het riet zoekt karper voedsel, en onder de drijvende bladen zoekt hij beschutting (Sportvisunie). Lijkt een poldersloot overal hetzelfde? Zoek dan naar wat anders is: een duiker, een bruggetje, een rietkraag of de ingang van een zijslootje (Sportvisunie). Vis bij riet, planten en bruggen met stevig materiaal. Dan houd je de karper uit het riet en de planten, en raakt hij niet beschadigd (Sportvisunie). Meer goede plekken vind je bij Waar zit de karper?

De kracht van penvissen zit in kleine voerplekjes langs de oever, die je een voor een afvist. Strooi op elk plekje drie tot vier handjes mais of kikkererwten. Vis daarna elk plekje een half uur tot drie kwartier. Zo doe je op een visdag 8 tot 10 plekken aan. De kans is groot dat er al karper op je voer ligt als je bij een plekje aankomt. Je zoekt de karper dus op, in plaats van de hele dag te wachten tot er een langskomt (Sportvisunie). In maart is het water nog koud. Karpervisser Bente Morsch vist dan elk plekje maar zo'n tien minuten, en doet zo in een uur minstens vijf plekken (Sportvisunie).

Aas voor de pen. Penvissers gebruiken meestal natuurlijk aas: mais, tijgernoten of kikkererwten. Ook een grote worm kan verrassend goed werken (Sportvisunie). Zoete mais uit blik is populair. Heb je last van witvis? Neem dan harde kippenmais. Kippenmais en kikkererwten week je eerst 12 uur, en daarna kook je ze 30 minuten (Sportvisunie). Prik twee of drie korrels op je haak, of rijg ze met een aasnaald op een hair. Strooi na het inwerpen meteen een handje mais bij je pen (Sportvisunie). Laat een schuwe polderkarper je mais liggen? Een worm pakt hij vaak nog wel, zeker in het voorjaar (Sportvisunie).

Welke pen? Op ondiep water kun je een vaste pen gebruiken. Op dieper water kies je een schuifpen, die vrij over de lijn schuift. Neem een pen met een felgele of feloranje top: dan zie je de aanbeet het best (Sportvisunie).

De pen afstellen. Meestal bied je het aas op de bodem aan. Knijp dan op 15 centimeter van de haak een klein gewichtje op de lijn, een hageltje. Zet er daarboven meer hageltjes bij, tot de pen langzaam zinkt. De pen stopt met zinken zodra het onderste hageltje de bodem raakt. Schuif dan het stuitje hoger op de lijn. Dat is het stopje boven je pen. Zet het zo dat alleen de top van de pen net boven water staat (Sportvisunie). Je pen rust dan op het onderste hageltje. Pakt een karper je aas, dan kan de pen mooi omhoogkomen: een opsteker (Sportvisunie). Hij kan ook ondergaan of schuin weglopen. Let dus goed op de top (Sportvisunie). Zwemt de karper op halve diepte? Stel je pen dan zo af dat je aas zo'n 40 centimeter onder het oppervlak hangt (Sportvisunie).

Aanslaan en drillen. Zit laag en beweeg rustig, dan verjaag je de vissen niet. Met een pet en een polaroidbril zie je veel beter (Sportvisunie). Een paar tikjes, en dan een pen die schuin onder water gaat: dat is vaak het moment om aan te slaan. Sla dan meteen aan. In open water laat je de karper uitrazen. Zwemt hij naar planten of obstakels? Rem de spoel dan af met je vinger. Stel vooraf de slip van je molen af, de rem op je spoel. Die moet lijn geven als je hard trekt. Dan breekt je lijn niet als de karper wegschiet (Sportvisunie).

Wat neem je mee? Neem een hengel van 3,30 tot 4 meter, met een testcurve van 1,5 tot 2 lb. Een gewone molen uit de 4000- tot 6000-serie is genoeg. Spoel er nylon op van 0,22 tot 0,30 millimeter, of gevlochten lijn van 0,18 tot 0,20 millimeter. Gebruik een dikdradige haak in maat 6 tot 10, want karper is erg sterk. Een groot, fijnmazig schepnet met een rubberen coating beschermt de slijmlaag van de vis. En neem een onthaakmat die je kunt oprollen of opvouwen, zodat hij makkelijk in je tas past (Sportvisunie).

Karper vissen aan de oppervlakte

Oppervlaktevissen: een karper komt op een drijvende broodkorst af

Bij oppervlaktevissen zie je een karper je drijvende aas pakken, en dan sla je aan. Volgens de Sportvisunie is dat de spannendste manier van karpervissen (Sportvisunie). Je hebt er weinig voor nodig: een hengel, een schepnet, een onthaakmat en wat drijvend aas. Zit het weer mee, dan heb je zelfs na je werk in een paar uur een goede kans op een karper (Korda).

Wanneer? Karpers komen vooral naar boven als het een paar dagen achter elkaar warm en zonnig is. Rond het middaguur krijg je dan soms moeilijk een aanbeet, want dan liggen ze liever te zonnen. De beste kans heb je vaak vroeg in de ochtend of 's avonds. Zon is niet per se nodig: ook op warme, bewolkte dagen zie je karpers vaak boven, al azen ze dan niet altijd (Korda). In het voorjaar en de vroege zomer zwemmen karpers ook vaak hoog in het water (Sportvisunie). Harde wind maakt het lastig: je werpt moeilijker, en in de golven vind je de vis minder goed (Sportvisunie).

Waar? Aan de oppervlakte vang je karper in elk soort water. Maar helder, stilstaand water is het fijnst, want daar zie je de vis sneller. Karpers in stadswater lok je meestal makkelijker naar boven dan karpers in groot water of in troebele polders. Denk aan het stadswater van Amsterdam, Utrecht, Den Bosch, Zwolle of Arnhem (Sportvisunie).

Broodkorst. De klassieker is een stukje broodkorst. Sommigen vinden dat ouderwets, maar het vangt nog altijd goed (Korda). Broodkorst is ook nog steeds populair: Instagram staat vol met karpers die op een korstje witbrood of op hondenbrokken zijn gevangen (Sportvisunie). Vooral waar mensen vogels voeren, zijn karpers aan brood gewend (Sportvisunie). Vis daar alleen niet met een drijvende korst als er eenden vlakbij zijn. Dat mag niet met de VISpas (VISpas-voorwaarden). Rol een stuk korst stevig op. Dan zit je haak er goed in verstopt (Sportvisunie). Zo'n korst is zwaar genoeg om zonder extra gewicht te werpen. Je komt er verder mee dan met de meeste andere aassoorten, zeker als je hem even in het water doopt. Maar in het water wordt hij snel zacht, en dan valt hij uit elkaar (Korda). Maak je een korst nat en knijp je hem voorzichtig uit, dan zinkt hij langzaam. Handig voor een karper die op halve diepte zwemt (Sportvisunie).

Honden- en kattenbrokken. Drijvende brokken werken ook goed. Ze zijn te hard om aan de haak te prikken. Daarom zet je ze vast in een baitband, een klein elastiekje (Sportvisunie). Strooi eerst wat brokken. Volgens de Sportvisunie komen daar oliën en zout uit vrij. Daardoor komen de karpers vaak snel boven kijken (Sportvisunie). Strooi de brokken niet op hun kop, maar laat ze naar de vissen toe drijven (Korda).

Inwerpen en aanslaan. Werp niet te snel in. Wacht tot de karpers echt van de brokken eten, en kies dan de vis die je wilt vangen. Werp je aas voorbij die vis en draai daarna heel voorzichtig wat lijn binnen. Zo schrik je hem niet af. De gouden regel: sla niet te vroeg aan, maar wacht tot de karper zijn bek weer dichtdoet (Sportvisunie). Moet je verder werpen? Dan helpt een verzwaarde drijver op je lijn, een controller. Die geeft werpgewicht en laat zien waar je aas ligt (Korda). Nog een stap verder gaat stalken. Je sluipt dan tot vlak bij een karper en houdt je aas recht onder je hengeltop, vlak bij zijn bek (Sportvisunie).

Let op vogels. Je mag niet zo vissen dat het waarschijnlijk is dat een vogel of een ander dier dan een vis je aas pakt. De VISpas-voorwaarden geven zelf een voorbeeld: een drijvende broodkorst vlak bij een groep eenden. Blijf ook bij je hengel. In druk stadswater mag je een hengel met een drijvende korst niet neerleggen en weglopen (VISpas-voorwaarden). Op sommige wateren is drijvend vissen zelfs helemaal verboden. Kijk dus in de Gezamenlijke Lijst wat er op jouw water mag (Gezamenlijke Lijst).

Regels voor karpervissen

Is er een gesloten tijd voor karper?

Nee. Voor karper staat in de wet geen gesloten tijd en ook geen minimummaat (Uitvoeringsregeling visserij, artikel 5b en 5c). Je mag dus het hele jaar op karper vissen. Maar meenemen mag met de VISpas nooit, hoe groot de karper ook is (VISpas-voorwaarden).

Mag je karper meenemen?

Nee. Vis je met de VISpas, dan moet je elke karper meteen en onbeschadigd terugzetten in hetzelfde water. Eerst een foto maken mag. Die regel geldt ook voor graskarper en paling (VISpas-voorwaarden). Voor die foto mag je een karper kort bewaren in een sling (een drijvende weegzak) of een bewaarzak. Maar niet urenlang, bijvoorbeeld om op beter licht te wachten. En zo'n bewaarmiddel mag je alleen gebruiken tussen zonsopkomst en zonsondergang. Die regels voor bewaarzakken en leefnetten zijn sinds 2026 strenger (VISpas-voorwaarden). Tussen zonsondergang en zonsopkomst mag je een karper dus helemaal niet bewaren in een bewaarzak of sling, ook niet even. Vang je 's nachts een karper, maak dan meteen de foto en zet hem direct terug.

Mag je 's nachts op karper vissen?

Alleen als wie het visrecht heeft dat toestaat (VISpas-voorwaarden). Met de landelijke NachtVIStoestemming mag je 's nachts vissen op wateren met een maantje in de VISplanner of in de Gezamenlijke Lijst van Nederlandse Viswateren. Op andere wateren mag het niet, of alleen met een extra toestemming van de vereniging of federatie (Sportvisunie). In natuurgebieden kunnen andere regels gelden. Nachtvissen is vissen van 2 uur na zonsondergang tot 1 uur voor zonsopkomst (Sportvisunie). Je mag hooguit drie keer 24 uur op dezelfde stek blijven. Vermijd harde geluiden en felle lampen (VISpas-voorwaarden).

Wil je in een tentje of een ander schuilmiddel vissen? Dat mag in elk geval op wateren met het symbool voor een schuilmiddel. Staat dat symbool er niet bij, dan mag het niet of is het niet bekend. Kijk dan naar de regels van het water en van de gemeente (Sportvisunie, VISpas-voorwaarden). Dat je ergens mag nachtvissen, betekent dus niet dat daar ook een tent mag (Sportvisunie).

Met hoeveel hengels mag je vissen?

Met de VISpas vis je met hooguit twee hengels. Heb je de Derde Hengeltoestemming, dan mag een derde hengel, op wateren met het cijfer 3 in de VISplanner. De twee buitenste hengels mogen niet verder dan 10 meter uit elkaar staan. En laat een hengel nooit onbeheerd: je moet hem goed kunnen zien en er snel bij kunnen. Vis je met een vrijloopmolen en een beetverklikker, dan kan 25 meter afstand nog net (VISpas-voorwaarden).

Wat verschilt per water?

Veel. Of je een voerboot mag gebruiken, bepaalt wie het visrecht heeft; vraag het dus na (Sportvisunie). Een landelijk verbod op haken met een weerhaakje is er niet, maar op sommige wateren geldt een eigen regel (Sportvisunie). De gedragsregels voor karpervissen bij de VISpas vragen om altijd een onthaakmat te gebruiken. Op sommige wateren is die mat ook echt verplicht, of mag je een karper helemaal niet in een bewaarzak zetten (Gezamenlijke Lijst). Kijk daarom altijd in de VISplanner voor het water waar je vist.

Karper onthaken en terugzetten

Laag en nat: een karper op een natte onthaakmat

Elke karper gaat terug. Doe dat zo dat hij er zo min mogelijk last van heeft. Maak de onthaakmat eerst nat en leg de vis er voorzichtig op. Zo beschermt de mat hem tegen de harde grond en blijft zijn slijmlaag heel (Sportvisunie). Die slijmlaag is zijn belangrijkste bescherming tegen bacteriën, virussen en parasieten, dus houd de vis nat (De Karper Sportvisserij Nederland). Pak hem alleen met natte handen vast en houd hem zo kort mogelijk uit het water (Gedragscode welzijn vis).

De haak zit vaak voorin de bek en is dan makkelijk los te halen. Zit hij vast, gebruik dan een onthaaktang (Sportvisunie). Wil je een foto? Til de vis niet hoog op, maar houd hem laag boven de mat of boven het water (Angling Trust). Een grote vis houd je met twee handen vast: één onder de kop en één onder de buik (Sportvisunie).

Ondersteun de karper daarna zo nodig in het water, tot hij op eigen kracht wegzwemt (Gedragscode welzijn vis). Laat hem pas los als hij helemaal hersteld is (Sportvisunie). Zet een karper altijd terug in het water waar je hem ving. Vissen kunnen ziektes met zich meedragen die je van buiten niet ziet (Sportvisunie).

En de bewaarzak? Die mag, maar alleen kort, voor een foto (zie de regels). Onderzoekers zagen dat karpers in een bewaarzak stress krijgen. Zitten ze er lang in, dan kan hun weefsel beschadigd raken. Na het terugzetten herstelden de karpers snel, en er ging er geen dood. Toch raden de onderzoekers de bewaarzak af: maak de foto meteen en zet de vis direct terug (Rapp e.a.). Gebruik je toch een bewaarzak? Stop er dan maar één karper in. Hang hem in water met veel zuurstof, en nooit tussen de waterplanten (De Karper Sportvisserij Nederland).

De grootste karper ooit gevangen

Het Nederlands record karper is 108 centimeter. Joop Butselaar ving deze schubkarper in oktober 2000 op de Nieuwkoopse Plassen. Het wereldrecord is een karper van 34,35 kilo. Leo van der Gugten ving hem in 1987 in het Franse Lac de Saint-Cassien. De langste karper die we als record op een lijst vonden, is 119 centimeter: het Zwitserse record uit 2019.

62 cm Een doorsnee karper: de middelste van ruim 11.000 karpers vanaf 20 cm die bij visstandonderzoek zijn gemeten

103 cm De langste van ruim 45.000 karpers die bij visstandonderzoek zijn gemeten

108 cm Nederlands record (2000)

119 cm De langste die we als record op een lijst vonden (Zwitserland, 2019)

050100 cm

Nederlands record

108 cm

Joop Butselaar · oktober 2000

Joop Butselaar ving deze schubkarper op 23 oktober 2000 op de Nieuwkoopse Plassen. De vis was 108 cm lang en woog 31,4 kilo (Beet). Het was een bekende vis. Van 1997 tot 2001 werd hij door verschillende karpervissers gevangen en steeds weer teruggezet. Tot 2000 werd hij steeds zwaarder: in 1997 woog hij ruim 25 kilo. Butselaar had het vorige record zelf al, met dezelfde karper (Beet).

De Nederlandse recordlijst kijkt alleen naar lengte, in hele centimeters. Karpervissers wegen hun vis juist meestal, in plaats van hem te meten (Beet). Toch houdt geen Nederlandse lijst een gewichtsrecord voor karper bij. De zwaarste Nederlandse karpers vind je daarom alleen in karpermedia. Volgens de karpersite KWO was ‘De Zwarte’ de grootste karper van Nederland: een spiegelkarper, ook bekend als ‘The Black Mirror’. In oktober 2020 ving de Belgische visser Ian Thiels hem op 37,8 kilo. De karpersite CarpFeeling noemde dat een nieuw Nederlands record (CarpFeeling). In 2023 woog De Zwarte zo'n 41 kilo (KWO). In 2024 werd hij dood gevonden (KWO). Op een recordlijst heeft hij nooit gestaan.

Wereldrecord

34,35 kg

Leo van der Gugten · mei 1987 · Frankrijk

De IGFA, de internationale organisatie voor hengelrecords, houdt het wereldrecord bij. Leo van der Gugten ving de karper van 34,35 kilo op 21 mei 1987 in het Lac de Saint-Cassien, in het zuiden van Frankrijk. Volgens de Franse karpersite colinmaire.net was hij een Nederlander, en was de vis een spiegelkarper. Het record staat al bijna veertig jaar.

Toch zijn er zwaardere karpers gevangen. Op landenlijsten staan zwaardere vissen dan het wereldrecord, zoals in Duitsland (41,45 kilo) en Zwitserland (35,5 kilo). Maar een vis komt alleen op de lijst van IGFA als hij daar is aangemeld en goedgekeurd. En IGFA neemt geen vissen aan uit kleine wateren waarin vis is uitgezet om er geld mee te verdienen (IGFA-regels).

Een bekend voorbeeld van een zwaardere karper is een spiegelkarper van 51,2 kilo. De Nederlander Michel Schoenmakers ving hem op 23 november 2018 in Euro Aqua, een privéwater voor leden bij het Balatonmeer in Hongarije (Euro Aqua, Euro Aqua). Op geen enkele officiële recordlijst staat die vis. Euro Aqua voert zijn karpers het hele jaar met eigen boilies. Volgens Euro Aqua zelf groeien de karpers daardoor snel en worden ze zwaarder dan normaal (Euro Aqua).

Voor lengte heeft IGFA een apart record: 106 cm, in 2025 gevangen in de Verenigde Staten. IGFA meet die lengte tot de inkeping in het midden van de staart, niet tot de punt (IGFA-regels). Met de hele staartvin erbij is zo'n karper ongeveer 115 cm (FishBase). Dat is langer dan het Nederlands record.

Langste op een recordlijst

119 cm

Ramiz Avdija · oktober 2019 · Zwitserland

De langste karper die we als record op een lijst vonden, is het Zwitserse record: 119 cm en 35,5 kilo. Ramiz Avdija ving hem op 16 oktober 2019 vanaf de oever van het Meer van Murten. Hij nam de vis mee naar huis. Daar werd de vis met getuigen gemeten en gewogen (Petri-Heil). De lijst wordt bijgehouden door het Zwitserse vistijdschrift Petri-Heil.

Er zijn langere karpers gemeld, maar niet als record. De Oostenrijkse lijst noemt drie karpers van meer dan 120 cm, maar geen van drieën als hengelrecord. Twee komen uit commerciële vijvers waarin grote vissen worden uitgezet. De derde, van meer dan 125 cm, werd in 2014 dood gevonden in de Zeller See. De Hongaarse lijst noemt een spiegelkarper van 111 cm uit het Balatonmeer, gevangen in 2016. Sinds 2024 vraagt die lijst om de lengte te meten tot het begin van de staartvin (MOHOSZ). Hoe deze vis is gemeten, weten we niet. Of hij korter was dan de Zwitserse karper, weten we dus niet zeker.

Bovenaan deze pagina staat 40,1 kilo als grootste gewicht. Dat getal komt van FishBase, een grote databank over vissen. FishBase haalt het uit een verzameling wereldrecords uit 2007. Sindsdien zijn er zwaardere karpers gevangen, zoals het Duitse record van 41,45 kilo uit 2012.

Records per land

Elk land houdt een eigen lijst bij, met eigen regels. De ene lijst kijkt naar lengte, de andere naar gewicht. De getallen zijn dus niet altijd te vergelijken.

Land	Record	Visser	Water	Datum	Lijst
Nederland	31,40 kg · 108 cm	Joop Butselaar	—	23 okt 2000	Sportvisunie
Denemarken	25,95 kg	Allan Christiansen	—	8 mei 2025	Danske Fiskerekorder
Denemarken	100 cm	Casper Michaelsen	een meer op Seeland	28 apr 2025	Danske Fiskerekorder
Duitsland	41,45 kg	M. Winnikes	een baggerplas in het Rijndal	24 nov 2012	Fisch & Fang
Finland	101 cm	—	een meer	29 mei 2025	Ennätyskalarekisteri
Ierland	14,24 kg	Aaron Cummins	Loughgall (Armagh)	26 okt 2014	ISFC
Letland	23,67 kg · 96,5 cm	V. Vorobjovs	Daugava	2024	LMSF
Noorwegen	13,60 kg	Edvard Lindheim Gisnås	Ulsrudvann	10 sep 2014	Villmarksliv
Oostenrijk	33,72 kg	Maximilian Gann	een natuurmeer bij Braunau am Inn	2025	Rekordfische Österreich
Polen	39,60 kg	Karol Chojecki	—	2024	Wiadomości Wędkarskie
Polen	112 cm	Tomasz Kosyl	—	2026	Wiadomości Wędkarskie
Verenigd Koninkrijk	31,071 kg (68 lb 8 oz)	Mike Nixon	Waterside Fishery, Chesham	2026	BRFC
Zweden	32,45 kg · 99 cm	Anders Lundmark	Stubbetorpssjön (Blekinge)	23 sep 2017	Sportfiskarna
Zwitserland	35,50 kg · 119 cm	Ramiz Avdija	Meer van Murten	16 okt 2019	Petri-Heil

Een streepje betekent dat de lijst het niet vermeldt. Gecontroleerd op 26 september 2026. Een record kan elk moment worden verbroken. Daarom controleren we deze lijsten minstens één keer per jaar.

In Nederland

Van oorsprong komt de karper uit de rivieren rond de Zwarte Zee en de Kaspische Zee (FishBase). Volgens historisch onderzoek vervoerden mensen karpers levend en bewaarden ze die bij kastelen en kloosters. Zo had de karper in de twaalfde eeuw het gebied van de Rijn bereikt (Hoffmann). De oudste vermelding in Nederland is uit 1342. En in 1405 reed een wagen met vier paarden zo'n 3000 karpers van het Land van Cuyk naar Nijmegen (Kennisdocument karper).

Is de karper daarmee een Nederlandse vis? Daarover verschillen de meningen. Het Nederlands Soortenregister noemt hem een exoot: een soort van elders, die zich hier al minstens honderd jaar zelf in stand houdt (Nederlands Soortenregister). De Sportvisunie vindt dat hij als inheems kan worden gezien. Volgens de Sportvisunie heeft de karper zich in de middeleeuwen waarschijnlijk op eigen kracht vanuit het Rijngebied verspreid (Sportvisunie).

Op de Rode Lijst van de IUCN staat de karper als niet bedreigd (Least Concern) (FishBase). Ook in Nederland is hij niet bedreigd (Nederlands Soortenregister). Dat geldt niet voor de echte wilde karper. Van de wilde riviervorm uit de Donau stammen de Europese karpers vermoedelijk af. Die vorm is heel zeldzaam geworden en bestaat waarschijnlijk niet meer in zuivere vorm (FishBase).

Karpervissen is erg populair. In 2014 visten naar schatting 300.000 tot 400.000 sportvissers op karper (Sportvisunie). Om de stand op peil te houden, zetten de Sportvisunie en hengelsportverenigingen elk jaar zo'n 13.000 kilo karper uit. Dat gebeurt vooral in open water, zoals kanalen, grote rivieren en de Randmeren. Rond 2000 begonnen in heel Nederland projecten met spiegelkarpers. Vang je een spiegelkarper? Maak dan een duidelijke foto van de zijkant, noteer de lengte en het gewicht en stuur die naar de Matching Community, een webapp. Zo help je bijhouden wat het uitzetten van spiegelkarpers oplevert (Sportvisunie).

Zelf karper uitzetten mag niet. Vis uitzetten mag alleen met schriftelijke toestemming van wie het visrecht heeft (Visserijwet 1963, artikel 17). En ook dan gaat het volgens een plan. Karpers woelen de bodem om. Veel karper in een ondiep meer kan het water troebel maken en de waterplanten laten verdwijnen. Worden de karpers en brasems weggevangen, dan wordt zo'n meer vaak weer helder en komen de planten terug (Kennisdocument karper). Hoe groot dat effect is, hangt vooral af van hoeveel karpers er zwemmen en van het water zelf (Sportvisunie). In een meer in de Verenigde Staten groeide de karperstand tot zo'n 100 kilo per hectare. Tegelijk nam de plantengroei met ongeveer de helft af (Bajer e.a.). Daarom rekenen Rijkswaterstaat, de waterschappen en de Sportvisunie sinds 2016 met een richtlijn uit hoeveel karper een water kan dragen (Sportvisunie). In heldere wateren met veel planten mikt de Sportvisunie op zo'n 80 kilo karper per hectare, vooral grotere vissen (Sportvisunie).

Dode karpers gevonden?

Soms sterven er in één water veel karpers tegelijk. Dat kan komen door het koiherpesvirus (KHV). Dit virus maakt alleen karper en koi ziek, en vaak sterven er dan veel. Het slaat meestal toe als het water tussen 15 en 28 graden is. Voor mensen is het niet gevaarlijk (Wageningen University & Research). Maar vis kan ook doodgaan door zuurstofgebrek, bijvoorbeeld na een hittegolf of onweer. Zie je dode of zieke vis? Meld het dan bij de waterbeheerder en bij je hengelsportvereniging en federatie (Sportvisunie). Spoel je natte spullen, zoals je schepnet en onthaakmat, thuis goed uit met warm water en laat ze goed drogen. Zo verspreid je geen visziektes (Gezamenlijke Lijst). Wat onze modellen in karperwater zien, lees je hieronder.